“Thị trường bất ổn thúc đẩy cử tri đi bỏ phiếu” – Xem xét lại giả thuyết ― Tại sao tương quan yếu trong hai báo cáo trước không đáng để ủng hộ

Ngày phát hành: 8 tháng 6 năm 2026／Đối tượng phân tích: Các cuộc bầu cử liên bang Hoa Kỳ (Bầu cử tổng thống 1992–2024, Bầu cử giữa kỳ 1990–2022)
Dữ liệu: United States Elections Project (Tỷ lệ đi bỏ phiếu dựa trên VEP, McDonald), CBOE/FRED (VIX, trung bình tháng 10–11)

Tóm tắt

Hai báo cáo trước (No.1, No.2) đã xem xét giả thuyết rằng càng vào thời kỳ chỉ số sợ hãi thị trường (VIX) cao thì tỷ lệ đi bỏ phiếu ở Hoa Kỳ càng cao, và cả hai đều kết luận “có tương quan dương yếu nhưng không có ý nghĩa thống kê”. Báo cáo này không chấp nhận kết luận đó theo đúng nghĩa đen mà xem xét lại từ hai hướng. Thứ nhất, phân biệt liệu kết quả không có ý nghĩa cho thấy “không có hiệu ứng” hay chỉ là “mẫu quá nhỏ nên không thể kết luận gì”. Kết quả phân tích sức mạnh kiểm định cho thấy với thiết kế chỉ có chu kỳ bầu cử làm đơn vị quan sát (n≈9–18), ngay cả khi tương quan thực sự là r=0.36 thì xác suất phát hiện có ý nghĩa cũng chỉ là 15%, và hai báo cáo trước có thiết kế về cấu trúc không thể kết luận “có ý nghĩa”. Thứ hai, kiểm chứng lặp đi lặp lại liệu dấu dương yếu quan sát được có thực chất hay không, thông qua phân rã cỡ hiệu ứng, chẩn đoán giá trị ngoại lai, tương quan thứ hạng, sai phân bậc nhất và tương quan riêng phần. Phương sai của tỷ lệ đi bỏ phiếu được giải thích 83% chỉ bởi loại bầu cử (bầu cử tổng thống hay bầu cử giữa kỳ), và ngay cả khi thêm VIX thì mức tăng sức giải thích chỉ dừng lại ở 0.7 điểm phần trăm. Tương quan dương yếu trong mẫu gộp (r≈0.17) phụ thuộc vào một điểm quan sát cực đoan duy nhất là năm 2008, và khi loại bỏ nó thì dấu đảo ngược thành âm (r≈−0.15). Hơn nữa, VIX vốn là chỉ số đo lường kỳ vọng của người tham gia thị trường tài chính về biến động dự kiến của quyền chọn S&P500, và có nghi vấn liệu nó có phù hợp làm đại diện cho sự bất an kinh tế mà cử tri nói chung cảm thấy hay không. Các nghiên cứu thực nghiệm hiện có cũng chia rẽ về việc nghịch cảnh kinh tế “kìm hãm” (Rosenstone 1982) hay “động viên” (Burden & Wichowsky 2014) sự tham gia bỏ phiếu, và ngay từ đầu đã thiếu căn cứ lý thuyết để đưa ra dự đoán dương rõ ràng. Từ những điều trên, báo cáo này duy trì kết luận của hai báo cáo trước là không ủng hộ giả thuyết, đồng thời làm rõ nghĩa của kết luận đó từ “không phát hiện được hiệu ứng” sang “trong các yếu tố tác động đến tỷ lệ đi bỏ phiếu, đóng góp của VIX có thể bỏ qua”.

1. Đặt vấn đề

No.1 (tháng 10 năm 2025) đã lấy tương quan giữa tỷ lệ đi bỏ phiếu và VIX trong 25 năm bầu cử tổng thống và giữa kỳ ở Hoa Kỳ, và thu được kết quả r=0.27, p>0.05. Tuy nhiên, bản tóm tắt của báo cáo đó lại nói “thời kỳ bất ổn thị trường gia tăng có thể kích thích sự tham gia chính trị của công dân”, thực tế đã giải thích tích cực tương quan không có ý nghĩa. No.2 (tháng 11 năm 2025) đã sửa lại một phần điểm này, tách riêng bầu cử tổng thống và bầu cử giữa kỳ rồi kết luận